Bệnh do nấm, vi khuẩn và virus trên cây cam – Dấu hiệu, nguyên nhân và cách phòng trị hiệu quả

Cây cam là loại cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, được trồng rộng rãi ở nhiều vùng nông nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, loại cây này lại rất nhạy cảm với bệnh do nấm, vi khuẩn và virus, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất, chất lượng quả và tuổi thọ của vườn cây.
Bài viết này sẽ giúp bà con nhận biết chi tiết từng loại bệnh, hiểu nguyên nhân – triệu chứng – biện pháp phòng trị, để chủ động bảo vệ vườn cam luôn khỏe mạnh.

Bệnh do nấm Phytophthora cam – Thối rễ, thối thân, thối quả nguy hiểm

Nguyên nhân gây bệnh

Nấm Phytophthora spp. là một trong những tác nhân nguy hiểm nhất t

rên cây cam. Loại nấm này sống trong đất, tồn tại lâu dài qua mùa khô và phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, ngập úng hoặc thoát nước kém, đặc biệt là trong mùa mưa.

Khi gặp điều kiện thuận lợi, nấm xâm nhập qua rễ hoặc vùng cổ thân, khiến cây bị thối rễ, thối thân hoặc thối quả.

Dấu hiệu nhận biết

• Rễ cam bị thối đen, lớp vỏ bong tróc, rễ tơ biến mất.

• Thân gốc chuyển nâu sẫm, chảy nhựa, có mùi hôi nhẹ.

• Quả cam bị thối từ cuống, vỏ sẫm màu, có mốc trắng mịn.

• Lá vàng rụng sớm, cây sinh trưởng yếu, dễ chết rải rác.

Biện pháp phòng trị

• Thoát nước nhanh sau mưa, không để ứ nước quanh gốc.

• Bón phân hữu cơ hoai mục, bổ sung Trichoderma để ức chế nấm bệnh.

• Khi phát hiện bệnh, cạo phần vỏ bị thối và quét thuốc gốc đồng hoặc Metalaxyl.

• Phun định kỳ thuốc đặc trị nấm Phytophthora trong mùa mưa để bảo vệ rễ.

Xem thêm: Triệu chứng bệnh vàng lá trên cây chuối: Nguyên nhân, cách chữa và phòng ngừa hiệu quả

Bệnh do vi khuẩn Xanthomonas cam – Đốm lá, chết cành nhanh

Nguyên nhân

Vi khuẩn Xanthomonas campestris pv. citri thường tấn công lá, cành và quả non thông qua vết thương cơ học, vết cắt tỉa hoặc lỗ khí khổng trên lá. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ cao, mưa nhiều và ẩm độ cao.

Triệu chứng

• Trên lá: xuất hiện đốm tròn nhỏ màu nâu sẫm, viền vàng, sau đó lá cong, vàng và rụng sớm.

• Trên cành non: vết nứt đen, chảy nhựa, khô dần và chết.

• Trên quả: đốm nhỏ sần sùi, giảm giá trị thương phẩm.

Biện pháp phòng trị

• Cắt bỏ lá, cành và quả bị bệnh đem tiêu hủy.

• Phun phòng bằng thuốc gốc đồng, streptomycin hoặc oxytetracycline định kỳ.

• Giữ vườn thông thoáng, không tưới phun vào buổi chiều tối.

• Bón thêm canxi, kẽm, bo giúp cây tăng sức đề kháng tự nhiên.

Bệnh do virus trên cam – Lá biến dạng, cây kém phát triển

Nguyên nhân

Bệnh do virus gây ra thường lây qua côn trùng chích hút như rệp, bọ trĩ, hoặc qua cành ghép từ cây bị nhiễm bệnh. Virus không thể tiêu diệt hoàn toàn, chỉ có thể kiểm soát và hạn chế lây lan.

Dấu hiệu nhận biết

• Lá cam xoăn, biến dạng, vàng loang lổ hoặc cuộn lại.

• Cây phát triển chậm, tán nhỏ, đọt non yếu.

• Trái cam méo mó, chín không đều, chất lượng giảm mạnh.

• Bệnh nặng có thể khiến cây chết dần, rụng lá hàng loạt.

Giải pháp kiểm soát

• Sử dụng cây giống sạch bệnh, được kiểm định virus.

• Kiểm soát côn trùng truyền bệnh bằng biện pháp sinh học hoặc hóa học an toàn.

• Cắt bỏ cây bị nhiễm nặng, tiêu hủy xa khu vực canh tác.

• Bón phân lá chứa amino acid, humic và trung vi lượng giúp cây phục hồi.

Bệnh gỉ sắt trên cam – Nấm gây đốm rỉ sắt trên lá

Nguyên nhân

Bệnh gỉ sắt trên cam do nấm Puccinia spp. gây ra. Bào tử nấm lan truyền qua gió, nước mưa hoặc tàn dư lá bệnh, phát triển mạnh khi vườn ẩm, ít ánh sáng.

Biểu hiện

• Ban đầu xuất hiện chấm vàng nhỏ ở mặt dưới lá, sau chuyển nâu đỏ như rỉ sắt.

• Lá vàng úa, khô mép và rụng sớm, ảnh hưởng năng suất.

• Khi bệnh nặng, toàn cây suy yếu, quả nhỏ và ít ngọt.

Biện pháp phòng trị

• Tỉa cành thông thoáng, giảm ẩm độ trong tán lá.

• Phun thuốc trừ nấm gốc mancozeb, tebuconazole, difenoconazole định kỳ 15–20 ngày/lần.

• Không bón thừa đạm, giúp lá cứng và ít nhiễm nấm hơn.

• Bón thêm canxi, magie để phục hồi sức khỏe cho cây.

Bệnh trắng bột trên cam – Lớp bột trắng trên lá và quả

Nguyên nhân

Bệnh trắng bột (phấn trắng) do nấm Oidium sp. gây ra, thường xuất hiện khi thời tiết nóng ẩm, có sương đêm, hoặc vườn thiếu thông thoáng.

Triệu chứng

• Lá, chồi và quả non phủ lớp bột trắng mịn, có thể lau được.

• Khi bệnh nặng, lá biến dạng, rụng sớm, quả méo, sần sùi và khô vỏ.

• Cành non khô, giảm khả năng ra hoa đậu quả.

 Cách trị hiệu quả

• Tỉa bớt tán cây, giữ vườn thông thoáng.

• Phun thuốc lưu huỳnh, Hexaconazole hoặc Triadimefon khi bệnh mới chớm.

• Hạn chế tưới nước buổi tối, giữ cho vườn khô ráo.

• Bón cân đối NPK, bổ sung humic và trung vi lượng giúp lá dày, tăng sức đề kháng.

 Bảng tổng hợp nhanh các bệnh hại phổ biến trên cây cam

Bí quyết “vàng” để phòng bệnh tổng hợp cho vườn cam khỏe mạnh quanh năm

1. Chọn giống khỏe, sạch bệnh, trồng trên đất cao, thoát nước tốt.

2. Luân canh và xử lý đất bằng Trichoderma trước khi trồng mới.

3. Bón phân cân đối, kết hợp hữu cơ – vi sinh – trung lượng.

4. Cắt tỉa định kỳ, giữ vườn thoáng gió và đủ ánh sáng.

5. Phun phòng định kỳ nấm, vi khuẩn, virus vào đầu và giữa mùa mưa.

6. Theo dõi sát sao sự xuất hiện của côn trùng chích hút, đặc biệt là rệp và bọ trĩ.

7. Sau thu hoạch, nên xử lý lại gốc bằng chế phẩm sinh học để phục hồi đất và rễ.

Kết luận

Các bệnh do nấm, vi khuẩn và virus trên cam không chỉ làm giảm năng suất, giảm chất lượng quả mà còn khiến vườn cây suy kiệt nhanh chóng nếu không được phòng ngừa sớm.
Bà con nên thường xuyên kiểm tra vườn, xử lý kịp thời khi phát hiện dấu hiệu bất thường, đồng thời kết hợp phân bón sinh học, humic và chế phẩm vi sinh để giúp cây cam khỏe mạnh, kháng bệnh tự nhiên.

Nếu bà con cần được hỗ trợ kỹ thuật canh tác, tư vấn sản phẩm phòng trị bệnh phù hợp, hoặc muốn đặt mua phân bón – chế phẩm chính hãng, vui lòng truy cập: https://benhviennongnghiep.com
để được đội ngũ kỹ sư nông nghiệp tư vấn tận nơi, hướng dẫn chi tiết từng trường hợp vườn cam thực tế.